دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران.
دکتری صنایع، گروه مهندسی صنایع، مؤسسه آموزش عالی آبا، قزوین، ایران.
108215424829

نویســنده مســئول: ّمحمــد امیــن موعــودی، دانشــکده بهداشــت، دانشــگاه علــوم پزشــکی مازنــدران، ســاری، ایــران. ایمیــل: Mououdi2006@yahoo.com
چکیده
مقدم ه: بس یاری از ش اغلین در حرفه ه ای مختل ف از جمل ه پرس تاران، ب ا برنام ه نوب ت کاری، مش غول ب ه کار هس تند. وج ود نوب ت کاری مختل ف و ی ا طولان ی، می توان د س امت جس می و روح ی پرس تاران را ب ه مخاط ره بین دازد. از ای ن رو ای ن پژوه ش، ب ا توج ه ب ه معیاره ای ارگونوم ی، ب ه طراح ی مدلی جه ت برنام ه نوبت کاری می پ ردازد ت ا مش کات ناش ی از چرخ ش در زم ان کار، ب رای پرس تاران، ب ه حداق ل رس انده ش ود.
روش کار: در ای ن پژوه ش، ّکل پرس تاران) 35 نف ر( ش اغل در بخ ش اورژان س بیمارس تان ام ام سّجاد)ع( رامســر وارد مطالعــه شــدند. بــا پاســخگویی ایشــان بــه پرسشــنامه های MEQ )ریتــم ســیرکادین( و SSI )خصوص ّی ات ف ردی و اجتماع ی(، اطاع ات حاص ل از آنه ا، تبدی ل ب ه م دل ش ده و از تطبی ق آنه ا ب ا اص ول ریتــم ســیرکادین، مــدل ّمجــدداً مــورد بازســازی قــرار گرفتــه اســت. مــدل نهایــی توســط نــرم افــزار گمــز )GAMS( اجراگردیــده و در انتهــا برنامــه نوبــت کاری بــا معیارهــای ارگونومــی پیشــنهاد شده اســت.
بدس ت آم ده بیانگ ر ای ن مطل ب اس ت ک ه م دل طراح ی ش ده بس یار نزدی ک ب ه م دل ای ده آل می باش ددر ص ورت اف زودن 5 نف ر ب ه ش اغلین فعل ی، برنام ه پیش نهادی نوب ت کاری می توان د ب ا توج ه ب ه قوانی نو سیاســت های بیمارســتان، از طرفــی کارائــی و رضایــت پرســتاران را بهبــود بخشــد و از طــرف دیگــر آثــااخت الات ناش ی از نوب ت کاری آن ان را کاه ش ده د.
نتیجه گی ری: بیمارس تان ها می توانن د ب ا اعم ال رویک ردی علم ی در جه ت تنظی م برنام ه کاری پرس تاراننی روی کاری ب ا انگیزه ت ر و س الم تر داشته باش ند و تع داد نی روی از کار افت اده و می زان بازنشس تگی زودرسنی ز کاه ش یاب د. تمامی حقوق نشر برای دانشگاه علوم پزشکیهمدان محفوظ است.
یافته هــا: برنام ه نوب ت کاری ب رای ه ر پرس تار طراح ی ش د. مق دار تاب ع ه دف ) 61- Z = 1.110223 e(
مقدمه
بس یاری از ش اغان در حرفه ه ای مختل ف ب ا برنام ه ی نوب ت کاری مشــغول بــه کار هســتند. در مشــاغل مختلــف بــا ّتوجــه بــه نــوع کار و نیــاز بــه نیــروی کار بیشــتر، کار بــه صــورت نوبتــی و در س اعات غیرمعم ول ش بانه روز انج ام می ش ود. نوب ت کار ب ه تم ام کارکنان ی اط اق م ی ش ود ک ه در س اعاتی غی ر از س اعات معم ول کاری) 7 صب ح ت ا 6 عص ر( ب ه ص ورت ثاب ت ی ا چرخش ی مش غول ب ه کار هس تند. یک ی از گروه ه ای ش اغلین ک ه ب ه عل ت ن وع کار ،نوب ت کاری در آن هم واره وج ود دارد، کارکن ان خدم ات س امت و ب ه وی ژه پرس تاران هس تند] 1[.
ب رای اغلـ ب پرسـ تارانی کـ ه بـ ه ص ورت ش یفت در گ ردش کار میکننـــد، شـــبکاری عـــوارض و پیامـــدهای ناخوشـــایندی روی زنـ دگی طبیعـ ی آنـ ان بـ ه همـ راه خواهد داش ت که بس یاری از آنه ا قاب ل کنت رل نیـ ستند. شـ ب کاری اث رات منف ی فیزیک ی ،روانـ ی و اجتمـ اعی روی زنـ دگی فـ ردی پرستاران دارد و در نهایت ای ن اث رات می توان د، خان واده آن ان را نی ز تح ت تأثی ر ق رار داده و ساعت طولانی کار سامت و امنیت آنهـ ا را بـ ه مخـ اطره انـ دازد ]2[.
پرس تاران بـ ه دلیل ش یفت های کـ اری طـ ولانی و خـستگی هـ ای ناشـ ی ازآن همیش ه مس تعد تهدیـ د سـ امتی در ابعـ اد مختلـ ف هـــستند] 3[. وجــود ایــن نوبت هــای کاری مختلــف ماننــد کار در شــیفت های شــب، در روزهــای هفتــه و در ســاعات مختلــف از شــبانه روز و اضافــه کاری می توانــد ســامت جســمی و روحــی پرســتاران را بــه مخاطــره بینــدازد. از جملــه مشــکاتی کــه در مطالع ات مختل ف در اف راد نوبـت کار دی ده ش ده اس ت، می ت وان بــه مصــرف داروهــای خــواب آور، اختــالات گوارشــی، اختــالات قلبــی – عروقــی، اختــالات خــواب و بیولوژیکــی، افســردگی ،ســرطان و … اشــاره کــرد] 4[.

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

ع اوه ب ر مش کات ذک ر ش ده، بی نظم ی در سیس تم س یرکادینی س بب می گ ردد ک ه ف رد نوبـت کار، بدلی ل بیداری ه ای طولان ی م دت، تن اوب در مراح ل مکانیزم ه ای تنظی م خ واب را از دس ت می ده د] 5[. ح وادث و خطاهـ ای کـ اری و فرسـ ودگی شـ غلی در پرستاران شب کار بیشتر از پرسـ تارانی اسـ ت کـ ه در شـیفت هـ ای صبــح و عصــر کار می کننــد] 6[.
ع وارض منف ی ناش ی از مش کات و اختالات ی ک ه در نوب تکاران دی ده میش ود، ع اوه ب ر تأثی ر در زندگ ی خصوص ی ه ر پرس تار ،باع ث کاه ش هوش یاری و کاه ش به ره وری در ش غل نی ز میش ود ک ه میتوان د زندگ ی بیم اران را نی ز ب ه خط ر ان دازد. پیامده ای روحــی و روانــی شــامل تحریــک پذیــری، افســردگی، اســترس و اختــال در روابــط اجتماعــی ناشــی از تداخــل نوبــت کاری بــا زندگــی اجتماعــی و خانوادگــی افــراد می باشــد، بــه ویــژه وقتــی برنام هی نوب تکاری ب ه گون ه ای باش د ک ه ف رد در اواخ ر بع د از ظه ر و ش ب، از خان ه دور باش د ]4[.
بیماری هــای قلبــی و عروقــی و حمــات قلبــی در میــان افــراد نوب ت کار نس بت ب ه اف راد روزکار بیش تر دی ده می ش ود. بیماریه ای قلب ی و عروق ی در اف راد نوب ت کار فق ط مرب وط ب ه ع ادت غذای ی نامناس ب نمیباش د بلک ه کمب ود خ واب، افزای ش اس ترس )در اث ر تغیی ر ش یفت از روز ب ه ش ب، س اعت کار طولان ی، ب ار کاری ب الا و برنامه هــای کاری ّغیرمنظــم(، افزایــش فشــار خــون، اســتعمال ســیگار و کاهــش فعالیت هــای فیزیکــی بــدن نیــز می توانــد بــه بیماری هــای قلبــی و عروقــی کمــک نمایــد] 7[ .
پرسـ تارانی کـ ه از ســ امت عمـ ومی خـ وبی برخـ وردار نیستند؛ قــ ادر نخواهنــ د بــ ود تــ ا مراقبــت هــ ای خــ وبی نظیــ ر حمایت ه ای فیزیک ی وروان ی از بیم اران ب ه عم ل آورن د ک ه ایـ ن امر خطر اش تباهات و بروز حـ وادث شـ غلی را بـ الا مـی بـ رد کـ ه نهایت اً عواق ب آن متوج ه بیم ار و پرس تار می شـ ود] 8[. خ واب ناکاف ی ب ه دلی ل ش ب کاری باع ث اخت ال در عملک رد حافظ ه ،فراموشــی لغــات ،کاهــش کیف ّیــت زندگــی اجتماعــی، اضطــراب و افس ردگی، میگ رن، دیاب ت، س رطان کول ون و بیماری ه ای قل ب و ع روق می ش ود. س اعت 9 ت ا 11 ش ب، زمان ی ب رای از بی ن ب ردن م واد س مَی و غی ر ض روری اس ت ک ه عملیّ ات آن توس ط آنت ی اکســیدان ها انجــام می شــود. در ایــن ســاعات بهتــر اســت بــدن در حالــت آرامــش باشــد، در غیــر ایــن صــورت، اثــر منفــی روی ســامتی انســان خواهــد داشــت] 9[.
همچنیــن تأثیــر نوبــتکاری بــر آســتانه ی تحمّــل نوبــت کاران بــه اثبــات رســیده اســت] 01[. کســانی کــه کار شــبانه دارنــد ،نمی تواننــد در طــی روز بــه انــدازه کافــی بخوابنــد و بــه خاطــر وج ود ن ورو س روصدا، خ واب روزان ه آن ان کیفیّ ت و عم ق خ واب ش بانه را ن دارد. س طح س روتونین کارمن دان شیفت ش ب پایین ت ر از کســانی اســت کــه در طــول روز کار می کننــد. ســطح پاییــن ســروتونین بــا عصبانیــت، افســردگی و اضطــراب و کــم خوابــی ارتب اط مس تقیم دارد] 11[. الگ وی نامنظ م خ واب و بی داری درآنها باعـ ث کـ اهش کیفی ت خ واب و ک م ش دن ط ول م دت خ واب به هم راه کـ اهش عملک رد ش غلی در آنه ا می شـ ود] 21. 31[.
یکــی از وظایــف مهــم مدیریّــت، برنامهریــزی اســت کــه ماننــد پلــی زمــان حــال را بــه آینــده مربــوط می کنــد. برنامه ریــزی در واق ع ب ه آن دس ته از اقدامات ی اط اق می ش ود ک ه مش تمل ب ر پیش بینــی هدف هــا و اقدامــات لازم بــرای رویارویــی بــا تغییــرات و مواجــه شــدن بــا عوامــل نامطمئــن، از طریــق تنظیــم عملیــات آین ده اس ت. تأمی ن نی روی انس انی، معم ولاَ ب ه دو روش س ّنتی و چرخشــی صــورت می گیــرد] 41[.
در روش س نتی ب ه دلیل ورود احساس ات و تبعیضات، سیس تم کاری مطمئنــی طراحــی نمی شــود و ممکــن اســت تعــدادی از آنهــا س اعات نامناس ب را بیش تر تجرب ه کنن د و ای ن در حالیس ت ک ه در روش چرخش ی، س اعات مناس ب و ی ا نامناس ب بط ور نس بی بیــن همــهی پرســتاران توزیــع می شــود. امــا امــکان خســتگی در پرس تاران و احتم ال ب الا رفت ن خط ا در ه ر دو روش وج ود دارد .بکارگیــری مدلــی جهــت طراحــی برنامــه ی کاری پرســتاران، بــا هــدف اینکــه تــا حــدودی آرمانهــای پرســتاران و بیمارســتان را ارض ا کن د، می توان د مش کاتی را ک ه در آین ده ممک ن اس ت در زندگ ی ف ردی و ی ا اجتماع ی پرس تاران رخ ده د، کاه ش ده د 15][. تنظی م برنام ه س اعت کار، فعالیت ی بس یار ّحس اس و دقی ق اس ت ک ه در ص ورت ع دم ّدق ت و َتوج ه کاف ی ب ه آن، ع اوه ب ر اینکــه نظــم بخش هــا مختــل می شــود، عــده ای بیمــار و پرســتار ناراضــی، آرامــش محیــط کار را بهــم می زننــد] 61[.
ای ن در حالیس ت ک ه از ی ک ط رف، روزه ای کاری متوال ی، نیازمند انگی زه ق وی میباش د و از طرف ی دیگ ر، خس تگی های پرس تاران در ایــن ســاعات، باعــث کاهــش َکیفیــت خدمــات میشــود] 51.
16[. بایــد توجــه داشــت کــه ایــن روشهــا بــا ایجــاد خســتگی س بب ارتب اط نارس ا بی ن پرس تار و پزش ک و آس یب ب ه اس تمرار مراقبت هــای پرســتاری می شــود. همچنیــن برخــی از پرســتاران ،ای ن برنامه ریزی ه ا را خس ته کنن ده، تن ش زا و م ال آور میدانن د و معتقدن د س اعات کار طولان ی، ح وادث کاری و اش تباهات دار
وی ی را افزای ش م ی ده د] 71[.
127000986154Downloaded from journal.iehfs.ir at 11:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017 [ DOI: 10.21859/joe-04011 ]

Downloaded from journal.iehfs.ir at 11:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017 [ DOI: 10.21859/joe-04011 ]

127000986154Downloaded from journal.iehfs.ir at 11:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017 [ DOI: 10.21859/joe-04011 ]

Downloaded from journal.iehfs.ir at 11:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017 [ DOI: 10.21859/joe-04011 ]

در مطالعــات انجــام شــده در قالــب طراحــی نوبــت کاری در مش اغل س ه ش یفت، از رویکرده ای علم ی ارگونوم ی در تنظی م برنامــه ی کاری کمتــر اســتفاده کردهانــد کــه ایــن امــر موجــب شدهاســت کــه مشــکات و معضــات پرســتاران همچنــان پابرجــا بمانــد و تــا مدت هــا بعــد از بازنشســتگی نیــز بــا آن هــا دســت و پنجــه نــرم کننــد. از ایــن رو در پژوهــش حاضــر تــاش گردیــد بــا روش هــای پیشــنهادی بــر مبنــای اطاعــات دو پرسشــنامه (MEQ )Morningness-Eveningness Questionnaire ]81[
]19[ SSI )Standard Shift work Index( ریتــم ســیرکادین( و(
)خصوص ّی ات ف ردی و اجتماعـی( ب ه ایج اد ی ک راه ح ل عمل ی بــرای حــل مشــکل برنامهریــزی پرســتاران دســت یافتــه و ایــن راه حــل نســبت بــه روشهــای مرســوم در تنظیــم نوبــت کاری ،کارآمدتــر و بــا ّکیفی تتــر باشــد.
اغل ب مدل ه ای موج ود معم ولاَ روی تع داد مح دودی پارامتره ا تمرکــز دارد، در حالیکــه یــک تعامــل غیرقابــل انــکار بیــن تصمیم ات گرفت ه ش ده در مراح ل مختل ف برنامه ری زی موج ود اســت کــه بــر روی تصمیمــات آینــده نیــز تأثیرگــذار می باشــد .تحقیق ات گذش ته مش کات و ره یافت ه ای نوب ت کاری را بررس ی کرده ان د و عوام ل محیط ی را ب ه ص ورت ج زء ب ر س امت روح و روان پرســتاران کنــکاش کرده انــد. در ایــن راســتا ســامانه ی هوشــمند تنظیــم برنامــه ی نوبــت کاری ارائــه شــده کــه تنهــا جوابگــوی نیازمندی هــای بیمارســتان و بیمــاران و محــدود بــه داده هــای اخــذ شــده از دو بخــش بیمارســتان بــوده اســت. در حالیک ه پژوه ش حاض ر در نظ ر دارد ب ا بکارگی ری سیس تم های نوب ت کاری و بررس ی مش کات موج ود در هری ک، ب ه سیس تمی بهین ه دس ت یاب د.
روش کار
35 پرس تار ش اغل بخ ش اورژان س بیمارس تان ام ام س ّجاد )ع-( رامس ر از ابت دای م رداد 94 ت ا پای ان ش هریور 94، وارد ای ن مطالعه گردیدن د و هم ه آن ان ب ر اس اس برنام ه مش خص نوب ت کاری، در ش یفت های صب ح، عص ر و ش ب مش غول ب ه کار بودن د. جامع هی م ورد ّبررس ی دارای حجم ی اس ت ک ه در بح ث مدل س ازی بای د تمامــی اعضــا در آن ّمعرفــی شــوند و برنامــه ی کاری بــرای تــک تــک پرســنل طراحــی شــود. بــه همیــن دلیــل نمونه گیــری در آن مط رح نمی ش ود و ب رای طراح ی برنام ه کاری در ه ر بخ ش ،تمام ی پرس نل ش اغل در آن ب ا مؤلفّ ه ی مخت صّ خ ود وارد م دل می ش وند.
ب ه ه ر ی ک از اف راد دو پرسش نامه SSI و MEQ جه ت جمعآوری اطاعــات مــورد نیــاز داده شــد. در پرسشــنامه SSI، 5 بخــش: دموگرافــی، خســتگی، مؤلفّــه ی ســامتی، موقعیّــت خانوادگــی و اجتماع ی و زندگــی متأثـّـر از کار شــیفتی وجــود دارد. پرسشــنامه MEQ شــامل 19 ســوال بــوده و بــر مبنــای امتیــازات بدســت آم ده، اف راد ب ه پن ج گ روه قطع اً صبحگ را، صبحگ رای متوس ط ،میانــی، عصرگــرای متوســط و قطعــاً عصرگــرا تقســیم می شــوند . پرسشــنامهیMEQ و SSI، از نظــر اعتبــار ســاختاری و قابلیّــت اعتب ار درون ی ب ا توجّ ه ب ه اس تفادهی مک رّر در مطالع ات، م ورد تأییــد میباشــند و ضریــب آلفــای کرونبــاخ آنهــا بیــن 77/0 و 79/0 ذکــر شــده اســت کــه نشــان میدهــد ایــن مقیــاس از روایــی و پایایــی قابــل قبولــی برخــوردار اســت] 20[. بنابرایــن در ای ن پژوه ش م ورد اس تفاده ق رار میگیرن د. همزم ان ب ا تکمی ل پرسشــنامه ها، مــدل ّاولیــه بــا برنامهریــزی آرمانــی صفــر و یــک ،مطابــق بــا معیارهــای ارگونومــی طراحــی گردیــد.
مدلی با پارامترهای زیر ّمعرفی میشود:
M مقدار عددی بزرگ
B مقدار عددی بزرگ
1W وزن ّمتغیر کمکی
2W وزن ّمتغیر کمکی
3W وزن ّمتغیر کمکی
4W وزن ّمتغیر کمکی
اندیسهای مدل با عناوین زیر در نظر گرفته میشوند:
N: مجموعــه روزهــای مــورد برنامهریــزی )در ایــن مســئله طبــق آنچــه کــه امــروزه در بیمارســتانها انجــام میگیــرد، یــک ماهــه تعبی ه ش ده اس ت(
i: اندیس روز مورد نظرK: مجموعهی پرستارانk: اندیس هر پرستارp: حالات کاری پرستار
j: شــیفت کاری) 1 = j شــیفت روز،2 = j شــیفت عصــر ،3 = j شــیفت شــب ،4 = j تعطیلــی ملــزم بعــداز شیفت شــب(آنچ ه ک ه ب ه عن وان ّمتغی ر در ای ن ن وع مس ئله در نظ ر گرفت ه می شــود، بــه عنــوان ّمتغیرهــای برنامه ریــزی صفــر و یــک اســت کـه ب ه صـورت زی ر ارائ ه می ش ود:xijk
پرستار k ام در روز i ام در شیفت j اختصاص یابد) xijk= 1(پرستار k ام در روز i ام در شیفت j اختصاص نیابد) xijk= 0(
cik
پرستار k ام در روز i ام در مرخصی باشد) cik=1(پرستار k ام در روز i ام در مرخصی نباشد) cik=0(
امَــا متغیــر y و y’ بــه ترتیــب بــه عنــوان متغیّــر ســاعت کاری و زم ان اضاف ه کاری در مس ئله حض ور دارن د و از ن وع ع دد صحی ح می باشــند کــه بــه صــورت زیــر بیــان می شــود:
yijk: زمان کار پرستار k ام در روز i و در شیفت j y’ijk: می زان س اعت اضاف هکاری پرس تار k ام در i ک ه در ش یفت بع د از j رخ میده د.
تابع هدف این مسئله بهصورت رابطه 1 معرفی میشود:
127000986154Downloaded from journal.iehfs.ir at 11:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017 [ DOI: 10.21859/joe-04011 ]

Downloaded from journal.iehfs.ir at 11:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017 [ DOI: 10.21859/joe-04011 ]

)رابطه 1(
min( )z = ws1 1+ik + ws2 2+ik + ws3 3+ik + ws4 4+ik
طب ق معیاره ای ارگونوم ی، و نظ رات کارش ناس ایمنی و بهداش ت بــر اســاس میــزان مخاطــرات هــر رویــداد در تنظیــم نوبــت کاری ،انحراف ات تاب ع هـدف، وزن ده ی میش وند )رابطـه 1-1(.
)رابطه 1-1(
min( )z = 0.35s1-ik + 0.3s2-ik + 0.25s3+ik + 0.1s+
ik4 دیگــر روابــط و محدودیّ تهــای ایــن مســئله در جــدول 1 آورده شـده اس ت.
جدول 1: محدودیَت های مطابق سیاستهای بیمارستان و معیارهای ارگونومی
شمارهی محدودیّتمحدودیّت
å xijk ³ 6)2 رابطه(
k
å xijk £ 1- ci k, ,åå xijk + å ci k, = 30)3 رابطه(
jiji
å xi +1, ,j k + ci +1,k £- xi,3,k)4 رابطه(
1,2
xi,2,k + å xi +1, ,j k + s1-ik – s1+ik = 1)5 رابطه(
j =1

xi,2,k + å xi +1, ,j k + s2-ik – s2+ik = 1)6 رابطه(
j = 3
å ci k, = 3,å ci k, = 4)7 رابطه(
ii
xi,3,k + xi +1,3,k + xi +2,3,k £ xi + 5,4,k + 2)8 رابطه(
xi,3,k + xi +1,3,k + xi +2,3,k £ xi + 3,4,k + 2,xi,3,k + xi +1,3,k + xi +2,3,k £ xi + 4,4,k + 2
xi,3,k + xi +1,3,k £ xi +2,4,k + 1,xi,3,k + xi +1,3,k £ xi + 3,4,k + 1)9 رابطه(
9xijk £ yijk + yijk’£ 11x yijk, ijk £ 9x yijk, ijk ³ 9xijk)10 رابطه(
yijk’£ yijk
å yijk + å yi +1, ,j k + å yi +2, ,j k + å yi + 3, ,j k + å yi + 4, ,j k +)11 رابطه(
jjjjj
å yi + 5, ,j k + å yi + 6, ,j k + s3-ik – s3+ik = 63
jj
)رابطه 21(330åå
yijk’ + s4- ik – s4+ik = 50
i = 1j = 1
رابط هی 2 نش ان میده د ک ه در هـر شـیفت حداقـل 6 پرسـتار
بای د حض ور داش ته باش ند.
رابطــهی 3 نشــان میدهــد کــه هــر پرســتار در هــر روز فقــط می توانـد در یـک ش یفت کار کن د )یـا صب ح، ی ا ش ب، ی ا عص ر و یــا تعطیــل.(
در رابطه ی 4 نش ان داده می ش ود ک ه اگ ر پرس تارk در روز i ش ب کار باشـد، در روز بعـد می توانـد یـا تعطیـل باش د و ی ا ش ب کار ) نمیتوانـد صب ح یـا عص ر یـا مرخص ی باش د.(
رابط ه ی5 یعن ی اگ ر پرس تار k در روز i عص رکار باش د، در روز بع د نمیتوان د صب ح باش د.
رابطــهی 6 نمایانگــر آن اســت کــه بعــد از صبــح کاری، نمی توانــد ش ب کار باش د.
رابطــهی 7 نشــان میدهنــد کــه حداکثــر تعطیلــی بــرای هــر پرســتار 3 یــا 4 روز در مــاه اســت.
رابط هی 8 نش اندهنده ی آن اس ت ک ه ب رای ه ر پرس تار، بع د از ه ر س ه ش یفت ش ب کاری متوال ی، بای د س ه روز متوال ی ب ه اس تراحت )تعطیل ی( اختص اص یاب د.
رابط هی 9 نی ز حاک ی از آن اس ت ک ه ب رای ه ر پرس تار، بع د از ه ر دو ش یفت ش ب کاری متوال ی، دو روز متوال ی متوال ی ب ه اس تراحت )تعطیل ی( اختص اص یاب د. )ی ا رواب ط 7 ّفع ال هس تند و ی ا رواب ط 8( رابطــهی 10 ایــن مفهــوم را میرســاند کــه حداکثــر اضافــه کاری
جدول2: نتایج حاصل از پرسشنامه MEQ
نتایج MEQ َممنوعیت شبکاری بهدلیل بیماری جنس سن پرستار)k(
بدون شب 56 گوارش، تپش قلب، سرگیجه زن 25 1
هر سه شیفت 42 گوارش، تپش قلب، سرگیجه مرد 28 2
هر سه شیفت 45 گوارش، تپش قلب، سرگیجه زن 29 3
هر سه شیفت 47 گوارش، تپش قلب، سرگیجه زن 30 4
هر سه شیفت 51 گوارش، تپش قلب، سرگیجه زن 30 5
هرسه شیفت 45 گوارش، تپش قلب، سرگیجه زن 30 6
هر سه شیفت 57 ورم معده، سوزش معده زن 31 7
بدون شب 37 گوارش و فشار خون زن 32 8
هر سه شیفت 25 گوارش و فشار خون زن 32 9
صبح 64 سوزش معده زن 33 10
هر سه شیفت 58 سوزش معده مرد 34 11
صبح 62 سوزش معده زن 35 12
هر سه شیفت 51 سوزش معده مرد 35 13
هر سه شیفت 35 سوزش معده زن 35 14
بدون شب 49 گوارش، قلبی و عروقی زن 36 15
هر سه شیفت 47 گوارش، قلبی و عروقی زن 36 16
هر سه شیفت 48 گوارش، قلبی و عروقی مرد 37 17
صبح 68 قلبی و عروقی، گوارش زن 37 18
هر سه شیفت 58 قلبی و عروقی، گوارش زن 38 19
هر سه شیفت 18 قلبی و عروقی، گوارش زن 38 20
هر سه شیفت 58 قلبی و عروقی، گوارش مرد 39 21
هر سه شیفت 56 قلبی و عروقی، گوارش زن 40 22
صبح 65 قلبی و عروقی، گوارش زن 41 23
هر سه شیفت 48 قلبی و عروقی، گوارش مرد 41 24
بدون شب 50 گوارش زن 42 25
صبح 63 گوارش و اختالات کبدی زن 43 26
هر سه شیفت 42 گوارش و اختالات کبدی مرد 43 27
هر سه شیفت 51 گوارش و اختالات کبدی زن 44 28
بدون شب 49 تهوع و گوارش مرد 45 29
صبح 65 تهوع و گوارش زن 45 30
هر سه شیفت 58 تهوع و گوارش زن 45 31
هر سه شیفت 35 تهوع و گوارش زن 45 32
صبح 63 گوارش، تپش قلب زن 46 33
بدون شب 56 گوارش، اختالات خواب زن 48 34
بدون شب 52 3552مردگوارش، اختالات خواب
127000986154Downloaded from journal.iehfs.ir at 11:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017 [ DOI: 10.21859/joe-04011 ]

Downloaded from journal.iehfs.ir at 11:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017 [ DOI: 10.21859/joe-04011 ]

مطاب ق ب ا قان ون کار ب رای ه ر پرس تار ،2 س اعت در نظ ر گرفت ه می شــود کــه در ادامــهی شــیفت فعلــی اتفــاق میافتــد )یعنــی اضافــه کاری در شــیفت بعــدی رخ میدهــد.(س قف س اعت کاری در هفت ه ،63 س اعت اس ت ک ه در رابط هی11 نش ان داده شده اس ت )طب ق قان ون س امت کار.(ســقف ســاعت اضافــه کاری در مــاه ،50 ســاعت اســت کــه ایــن مــورد نیــز در رابطــه ی 12 ذکــر شده اســت.
جدول 3: طبقهبندی افراد مطابق با شاخص MEQ
تفسیر شاخص MEQ طبقهبندی افراد مورد آزمون
ّقطعا برای نوبت کاری مناسب نیستند )صبح کار ثابت( قطعاً صبحگرا )68-07( M
به احتمال قریب به یقین برای نوبت کاری مناسب نیستند صبحگرا متوسط )96-95( M
ّاحتمالا برای نوبت کاری مناسب هستند میانی )85-24( N
به احتمال قریب به یقین برای نوبت کاری مناسب هستند عصرگرا متوسط )14-13( E
ّقطعا برای نوبت کاری مناسب هستند قطعاً عصرگرا )03-61( E
س پس اطاع ات حاص ل از دو پرسش نامه و نی ز م دل، توس ط ن رم افــزار گمــز) Generalized Algebraic Modeling System(، اجـرا و برنام ه نوب تکاری ب ا معیاره ای ارگونوم ی طراح ی ش د.
ی افتهها
از 35 نف ر پرس تار ش رکت کنن ده در ط رح ،25% از جن س م رد و میانگی ن س نی آنه ا 38 س ال ب وده اس ت. مش ّخصات دموگرافی ک و س ایر ّخصوصی ات فیزیولوژیک ی حاصل ه از پرسش نامه MEQ در ج دول 2 ارائ ه گردی د.
س تون نتای ج در ج دول 2 براس اس ش اخص امتی از پرسش نامهی MEQ ّمعرفــی می شــوند کــه ایــن بــازهی امتیازهــا در جــدول 3 آورده شده اســت.
نمونهای از این طبقه بندیها
اف رادی ک ه مش کات گوارش ی، قلبی-عروق ی و اخت الات مغ زی دارنــد، نبایــد شــب کار باشــند )آن هــم بدلیــل عملکــرد دســتگاه گوارشــی و اســتراحت َفع َالی تهــای مغــزی در ســاعات ّخاصــی از ش ب.(
صبحگراه ا نبای د در نوب ت کاری باش ند و ب ه ش یفت ثاب ت صب ح بای د تخصی ص داده ش وند، در غی ر اینص ورت خطاه ا و مش کات جس می و روح ی ای ن اف راد در نوبته ای دیگ ر بس یار بالاس ت.
عصرگراهــا بــه دلیــل ریتــم خــواب و بیــداری خــود و میــزان هوشــیاری بــالا در ایــن بازههــای زمانــی، بیشــتر راغــب بــه کار و تحمّ ل بی داری در ش یفت عص ر و ش ب میباش ند و ب رای نوب ت کاری مناســب هســتند.
اف راد ب الای 50 س ال، کمت ر بای د در نوب تکاری باش ند و ش یفت ش ب برایش ان برنامهری زی نش ود. زی را ب ا افزای ش س ن، دس تگاه س یرکادین بـا نوب ت ش ب انطب اق کمتـری دارد و ق درت تحمّ ل س اعات کار طولان ی برایش ان کمت ر اسـت) 11(.


پاسخ دهید